کارگاه تراش قوچان

ابوالفضل اسلامی

کارگاه تراش قوچان

ابوالفضل اسلامی

جلسه نهم-حدیده کاری

حدیده کاری

عمل براده برداری از روی میله ها به منظور تهیه پیچ را حدیده کاری گویند. جنس حدیده را از فولادابزار سازی کربن دار و یا از فولاد آلیاژی انتخاب می کنند و آنها را در دو سیستم متریک و اینچی به فرم های مختلف می سازند.

حدیده یک پارچه :برای پیچ بری قطر های معینی به کار می رود و معمولا آنها را برای تولید پیچ های فولادی تا قطر 16 میلیمتر یا پیچ هایی که از جنس فلزات سبک می باشند تا قطر 20 میلیمتر و پیچ های برنزی تا قطر 33 میلیمتر مورد استفاده قرار می گیرد.

حدیده یک پارچه به فرم های گرد و شش گوش ساخته می شود. از حدیده های شش گوش فقط برای اصلاح و تمیز کردن پیچ های صدمه دیده استفاده می کنند.

حدیده های گرد را در دو نوع درز دار و بدون درز می سازند. قطر حدیده های دز دار را میتوان تا مقدار کمی ( در حدود 1/0 تا 3/0 میلیمتر) تغییر داد. ولی قطر حدیده های بدون درز ثابت است.

روش کار در حدیده کاری :

در حدیده کاری نیروی برش باعث می شود که از اطراف دندانه ها کمی به خارج فشرده شده و به اصطلاح باد می کنند. لذا بایستی قطر قطعه کار را کمی کوچکتر از اندازه اسمی در نظر گرفت.مقدار اختلاف اندازه قطر قطعه کار با قطر اسمی پیچ به جنس قطعه کار بستگی دارد و مقدار آن را تقریبا به اندازه 1/0 گام پیچ در نظر می گیرند.

گام 1/0 اندازه اسمی پیچ = قطر قطعه کار

D = d-(0.1p)

 

 

مایع خنک کننده مناسب در حدیده کاری                 

جنس قطعه کار

فولاد

فولاد ریخته- فولاد های آلیاژی

مس و آلیاژ های آن

آلومینیم

چدن و آلیاژ های منیزیم

مایع خنک کننده

روغن برش

تربانتین یا روغن برش

روغن برش

نفت

خشک

جلسه هشتم-سوراخکاری

انواع مته ها

مته برگی: این مته ها لبه های برنده دارای زاویه آزاد و گوه بوده و مقدار زاویه براده آن ها صفر و یا منفی می باشد. زاویه راس آنها را 90 تا 180 درجه انتخاب می کنند.

 دنباله مته ها را به فرم های استوانه ای ، مخروطی ، و یا هرمی می سازند.معمولا مته هایی که قطر آنها تا 13 میلیمتر است، دارای دنباله استوانه ای بوده. دنباله مته های بزرگتر از 13 میلیمتر را مخروطی انتخاب کرده و برای جلوگیری از چرخش مته در داخل کلاهک یا گلویی ماشین مته آنرا به فرم زبانه دار می سازند.




فاصله ای که بین دو شیار مارپیچ باقی می ماند جان مته نام داشته و برای استحکام بیشتر مقدار آن در امتداد طول مته به تدریج زیادتر شده و در انتها بیشتر از سر مته است.




برای داشتن زوایای براده مختلف جهت سوراخ کاری در موارد گوناگون مته ها را با زاویه مارپیچ ( زاویه براده ) متفاوت ساخته و در سه تیپ W,N,H  به بازار عرضه می گردد. تیپ W دارای زاویه مارپیچ زیاد(35 تا 40 درجه ) بوده و برای سوراخ کاری مواد نرم مانند آلومینیم و مس به کار می رود. تیپ N دارای زاویه مارپیچ متوسط ( 16 تا 30 ) بوده و برای سوراخ  کاری مواد سخت مانند فولاد با استحکام 600 و فولاد ریخته و چدن مورد استفاده قرار می گیرد.

تیپ H  دارای زاویه مارپیچ کم ( 10 تا 13 ) درجه بوده و برای سوراخ کاری باکلیت و لاستیک سخت و فیبر استخوانی و یا فولاد سخت ، برنج ، برنز ، منیزیم مورد استفاده قرار میگیرد.

هنگام تیز کردن مته ها فقط زاویه آزاد را به وجود می آوریم ( مقدار این زاویه در حدود 8 درجه انتخاب می شود).





مته های معمولای عموما از تیپ N می باشند.

مته ها

H

W

H

N

 

مورد استفاده

باکلیت لاستیک سخت، فیبر استخوانی

آلومینیم

مس

برنج ، برنز، فولاد سخت، منیزیم

فولاد با استحکام 600

فولاد ریخته

چدن

زاویه مارپیچ

13 - 10

40 35

13 10

30 16

زاویه راس

80

140

140

118

زاویه آزاد

12 - 8

18 - 8

18 8

15 6

 

جنس مته ها

مته ها را از جنس فولاد ابزار سازی (WS) و یا فولاد ابزار سازی آلیاژی ( SS یا HSS) می سازند در بعضی موارد برای براده برداری از قطعات سخت تر لبه برنده آنها را از فلزات سخت (الماسه HM) انتخاب کرده و به سر مته هایی که از جنس فولاد ساخته شده است جوش می دهند

 

WS

SS

HSS

HM

سرامیک

200

300

600

900

1200

 

سرعت برش : مقدار راهی که خارجی ترین لبه برنده مته در هر دقیقه طی میکند سرعت برش گویند.

انتخاب سرعت برش به عواملی چون جنس قطعه کار ، مقاومت ابزار در مقابل حرارت و مایع خنک کننده بستگی دارد.


V  سرعت برشی

D قطر مته بر حسب میلی متر

N عده دوران بر حسب دور بر دقیقه

 

نکاتی که در سوراخ کاری باید رعایت کرد

1-   قبل از سوراخ کاری محل را سنبه نشان بزنید.

2-   عمق سوراخ هرگز نباید از طول شیار مارپیچ مته عمیق تر باشد.

3-   در هنگام سوراخ کاری چدنهای خاکستری می توان با پخ زدن قسمت های خارجی لبه های برنده اصلی دوام مته را افزایش داد.

4-   در سوراخ کاری با قطر بیش تر از 6 میلی متر از مته پیش سوراخ استفاده شود.

 

جلسه هفتم-سوهانکاری

سوهان کاری

سوهان قطعه ای است از جنس فولاد ابزار سازی پر کربن و یا فولاد آلیاژی کرم دار ، که پس از ایجاد دندانه هایی روی آن قسمت بدنه آن را آب داده و سخت می کنند.

آج سوهان را معمولا با دو روش فرز کاری و یا ضرب زدن به وسیله ابزار قلم مانندی روی سطح سوهان ایجاد میکنند.

باید توجه داشت که در روش فرز کاری زاویه براده مثبت و در سوهان های ضربی منفی می باشد، به همین دلیل از سوهان های فرز شده برای براده های با حجم بیشتر و جنس نرم تر و از سوهان های ضربی برای براده برداری ظریف از روی فلزات سخت تر استفاده می شود.

انواع آج سوهان

1-   سوهان های یک آجه

برای براده برداری های مواد نرم ( آلومینیم ، روی ، قلع ، مس ، سرب ، مواد مصنوعی و ... ) استفاده می شود.

2-   سوهان های دو آجه

در براده برداری از کار های سخت برای کوچکتر شدن طول براده و افزایش فشار براده برداری ، آنها را در امتداد مختلف آج می زنند که یکی از آنها آج زیرین و دیگری آج روئی نامیده می شوند.زاویه آج زیرین معمولا 54 درجه و آج روئی را 71 درجه نسبت به محور سوهان در نظر میگیرند.

 

 

اندازه آج سوهان ها

تعداد آج موجود در یک سانتی متر از طول سوهان معرف ظرافت سوهان ها بوده و آنها را بر حسب ظریف یا خشن بودن استاندارد کرده اند.ظریف یا خشن بودن سوهان علاوه بر تعداد آج موجود در یک سانتی متر به اندازه اسمی نیز بستگی دارد. اندازه اسمی برابر است با اندازه سر سوهان تا شروع دنباله آن.

خیلی خشن

خشن

متوسط

ظریف

خیلی ظریف

0

1

2

3

4

 

جلسه ششم-اره کاری

تیغ اره

زاویه گوه در تیغه اره های دستی که برای بریدن فلزات از آنها استفاده می شود برابر 50 درجه انتخاب می گردد. زاویه براده  در این نوع تیغ اره ها به جنس کار بستگی دارد و مقدار آن را برای بریدن فلزات نرمی که دارای براده طویل می باشند به اندازه 10 درجه انتخاب کرده و فاصله تقسیم آنها را نیز زیاد در نظر می گیرند. زاویه براده را برای تیغه اره هایی که از آنها جهت بریدن فلزات سخت استفاده می شود به اندازه صفر درجه انتخاب میکنند.

دندانه اره ها را به سه شکل فرم می دهند موجی ، چپ و راست ، جازده





ریزی ودرشتی دندانه های تیغ اره ها بر حسب تعداد دندانه های موجود در طول یک اینج سنجیده می شوند.

1-   برای بریدن قطعات مسی ، آلومینیمی و مواد مصنوعی از تیغ اره های دندانه درشت که 14 تا 16 دندانه در هر اینچ دارند استفاده می شود.

2-  در اره کاری قطعات فولادی تا استحکام 600 مانند فولاد ریخته گری و برنج و مفرغ از تیغه اره های دندانه متوسط که 18 تا 22 دندانه در هر اینچ دارند استفاده می شود.

3-  قطعاتی راکه جنس آنها از فولاد با استحکام بیش از 600 بوده و همچنین چدن ها را با تیغ اره های دنده ریز که دارای 28 تا 32 دندانه در هر اینچ می باشد می برند.

نکاتی که در اره کاری دستی بایستی رعایت کرد :

1-   در موقع شروع اره کاری سعی کنید از تمام طول تیغه اره استفاده کنید.

2-   در موقع شروع اره کاری تیغه اره حدود 10 درجه مایل نسبت به سطح کار قرار داده شود.

3-   سرعت برش مناسب برای اره کاری فولاد های معمولی 60 بار در دقیقه بوده که بایستی در اره کاری فلزات سخت تر کمتر در نظر گرفته شود.

4-   برای خنک کردن تیغه اره ها نبایستی از روغن استفاده کرد، زیرا علاوه بر لیز خوردن تیغه اره  روی سطح کار باعث جذب براده های کوچک شده و ادامه براده برداری را با مشکل روبه رو خواهد کرد.

5-   لوله های خیلی نازک را بهتر است با لوله بر برید.

جلسه پنجم-

زایه برش : مجموع زوایای آزاد و گوه را زاویه برش نامیده. این زاویه در اکثر وسایل براده برداری کوچکتر از 90 درجه بوده ولی در شابر زدن و لیسه کاری همیشه بزرگتر از 90 درجه می باشد.

 


برای قلم کاری روی قطعات سخت از قلم هایی که جنس آنها از فولاد آلیاژی کرم و انادیوم می باشند استفاده می کنند. زاویه گوه قلم ها را برحسب مورد استفاده و جنس کار در جدول زیر آمده است.

 

مقدار زاویه گوه در قلمکاری برحسب درجه

قطعات سخت مانند چدن ،فولاد ابزار سازی

60 تا 70

قلم آهنگری سرد بر

60 تا 70

قطعات با سختی متوسط مانند برنج ،فولاد ساختمانی، برنز

50 تا 60

قلم تخت ، قلم ناخنی، قلم شیار

40 تا 60

قطعات نرم مانند روی،سرب،آلومینیم

30 تا 40

قلم آهنگری گرم بر

30 تا 50

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

انواع قلم ها:

بر حسب مورد استفاده قلم های دستی را به فرم های مختلف که در جدول زیر آمده می سازند.

 




نکات ایمنی و پیشگیری از سوانح در قلم کاری:

1-   در موقع تیز کردن قلم از عینک استفاده شود. فاصله تکیه گاه با سنگ حتی الامکان کم ( 2 میلیمتر) باشد.

2-   در کارگاه هایی که در آنها ایجاد جرقه باعث انفجار می شود از قلم هائی که در اثر ضربه تولید جرقه نمی کنند استفاده نمایید. این نوع قلم ها را معمولا از آلیاژ برنز- برلیم می سازند.

3-   هنگام براده برداری به وسیله قلم از روی سطوح کار بایستی قسمت انتهایی را در جهت مخالف و با کمک ضربات سبک چکش براده برداری کرد ، در غیر این صورت قسمت انتهایی به صورت شیب دار شکسته شده و سطح کار خراب می شود و لبه کار به اطراف پرت خواهد شد.